Ο «Βουκολέων» ήταν ένα από τα παλάτια των Βυζαντινών αυτοκρατόρων στην Κωνσταντινούπολη.
Αυτό είναι το μέρος όπου δολοφονήθηκε ο αυτοκράτορας
Νικηφόρος Φωκάς από τον Τσιμισκή.
Είναι ένα από τα ελάχιστα εναπομείναντα δείγματα κοσμικής αρχιτεκτονικής των Βυζαντινών. Οι Βυζαντινοί αυτοκράτορες χρησιμοποίησαν κατά καιρούς τρία ανάκτορα στην Κωνσταντινούπολη: αρχικά υπήρχε το «Μέγα και Ιερόν Παλάτιον» που έχτισε ο Μ.Κωνσταντίνος, μετά δημιουργήθηκε ως προέκταση του Μεγάλου Παλατιού ο Βουκολέων και τον 11ο αιώνα ο Αλέξιος Α' Κομνηνός έχτισε το παλάτι των Βλαχερνών.
Στην Κωνσταντινούπολη υπήρχαν και πολλά ακόμα «παλάτια» που όμως δεν χρησίμευσαν ως βασιλικές κατοικίες.
Το παλάτι του Βουκολέοντος κτίσθηκε από τον Θεοδόσιο Β΄, τον 5ο αιώνα, την περίοδο που έγινε η κατασκευή των τειχών της Κωνσταντινούπολης. Αργότερα επεκτάθηκε από τον Ιουστινιανό, στις αρχές του 6ου αιώνα.
Σώζεται σήμερα το κέλυφος ενός μακρόστενου κτίσματος με εντυπωσιακά μαρμάρινα πλαίσια στα παράθυρα και θολωτή στέγη. Το συγκεκριμένο κτίσμα χρονολογείται από την περίοδο του Θεοφίλου (829-842) ή του Νικηφόρου Φωκά (963-969), ο οποίος κατοικούσε στο Βουκολέοντα.
Ο Βουκολέων ήταν πάνω στη θάλασσα με δικό του λιμάνι. Υπήρξε βασικά τόπος θερινής διαμονής των αυτοκρατόρων, αλλά κατά περιόδους χρησίμευσε και σαν κύρια κατοικία. Οι Παλαιολόγοι (όπως και οι Κομνηνοί παλαιότερα) έμεναν στο παλάτι των Βλαχερνών. Οι Λατίνοι «αυτοκράτορες», πιο πριν, έμεναν στον Βουκολέοντα. Σημειωτέον ότι στην άλωση του 1204 εδώ είχαν καταφύγει η αυτοκράτειρα και όλες οι κυρίες της Αυλής (αυτό δεν τις έσωσε, βεβαίως).
Το όνομα «Βουκολέων» οφείλεται σε μία μαρμάρινη γλυπτή σύνθεση (μάλλον αρχαιοελληνικής προέλευσης) που ήταν τοποθετημένη στην αποβάθρα του λιμανιού και παρίστανε ένα βόδι και ένα λιοντάρι. Το όνομα αυτό μαρτυρείται πρώτη φορά στις γραπτές πηγές μόλις το 800 («επί τον Βουκολέοντα και την Σιδηράν διαβιβάσας»).
Μέχρι τον 19ο αιώνα το κτίριο σωζόταν σχεδόν ολόκληρο αν και είχε εγκαταλειφθεί πολύ πριν από την άλωση του 1453. Το 1873, το δυτικό του μέρος κατεδαφίστηκε για να φτιαχτεί ο σιδηρόδρομος…
Δυο μαρμάρινα λιοντάρια που κοσμούσαν το ανάκτορο φυλάσσονται στο μουσείο της Κωνσταντινούπολης.
Τα ερείπια του ανακτόρου σώζονται ακόμα στην παραλιακή λεωφόρο Κέννεντυ του Μαρμαρά. Προφανώς η λεωφόρος δημιουργήθηκε με μπάζωμα της θάλασσας (κάτι αντίστοιχο με τη λεωφόρο Κέννεντυ της Θεσσαλονίκης!). Έτσι σήμερα, ο κάποτε επιθαλάσσιος Βουκολέων απέχει περί τα 100 μέτρα από τη θάλασσα.
Αναπαράσταση από τον Γάλλο γραφίστα Antoine Helbert.
Πώς είναι πραγματικά το μνημείο σήμερα:
Και μια παλιά καρτ ποστάλ. Το πάνω μέρος είναι αναπαράσταση (του 19ου αιώνα για τον 11ο) ενώ το κάτω μέρος δείχνει την κατάσταση του παλατιού την εποχή εκείνη (τέλος 19ου αι.).
