Ακρόπολις - 1000 κάστρα στον Καστρολόγο

Ένα ιστορικό ορόσημο για το ιστολόγιο. 

 Σήμερα, 26 Ιουλίου του 2021 φτάσαμε τα 1000 κάστρα στον Καστρολόγο!

Η τιμητική 1000στή θέση κρατήθηκε για την Ακρόπολη Αθηνών. 

Αρχικά έλεγα να μη συμπεριλάβω την Ακρόπολη στον Καστρολόγο, με το σκεπτικό ότι θα ήταν ιεροσυλία να χαρακτηριστεί η Ακρόπολη ως «Κάστρο».  Αλλά μετά από τόσα χρόνια άλλαξα γνώμη. Άλλωστε η Ακρόπολη χρησίμευσε σαν φρούριο σε όλο τον Μεσαίωνα και επί Τουρκοκρατίας και θα ήταν σημαντική παράλειψη.

Πύργοι της Νάξου

Νέα ειδική σελίδα στον Καστρολόγο για τους πύργους της Νάξου.

Με χάρτη όπου επισημαίνονται όλες οι θέσεις και όπου κλικάροντας στις κουκκίδες μπορεί να δει κανείς περισσότερες λεπτομέρειες.

εδώ:  https://www.kastra.eu/naxos.php

Στη Νάξο υπάρχουν πολλοί «πύργοι» που χτίστηκαν επί Ενετοκρατίας και επί Τουρκοκρατίας, οι οποίοι ανήκουν σε ένα ιδιαίτερο είδος επαύλεων και αρχοντικών (και σε ορισμένες περιπτώσεις μοναστηριών) με οχυρωματικά στοιχεία. Ανήκαν σε πλούσιες οικογένειες του νησιού και κατά κανόνα ήταν παραθεριστικές κατοικίες. Οι ιδιοκτήτες τους ήταν Βενετσιάνοι και σπανιότερα Έλληνες. Οι περισσότεροι χτίστηκαν τον 17ο αιώνα.

Είναι σημαντικά μνημεία, αλλά επειδή πρόκειται, στην ουσία, για παλιές βίλες (πολλές από τις οποίες κατοικούνται ακόμα) δεν είναι σωστό να τις εντάξουμε στα κάστρα της Ελλάδας. (Με κάποιες εξαιρέσεις.)

Κάποιοι από τους Ναξιώτικους Πύργους, οι πιο αντιπροσωπευτικοί και αυτοί που έχουν περισσότερο αμυντικό χαρακτήρα, παρουσιάζονται σε αυτόνομη σελίδα στον Καστρολόγο. Όλοι μαζί οι πύργοι της Νάξου (οι 44 που γνωρίζουμε μέχρι στιγμής) παρουσιάζονται στον χάρτη της συγκεκριμένης σελίδας.

Σίγουρα υπάρχουν κι άλλοι. Αν ξέρετε κάποιον που δεν περιλαμβάνεται, κάντε τον κόπο να στείλετε email.  

Βοιωτίας, Κορινθίας και Αργολίδος Περιήγησις

 Ο φίλος του Καστρολόγου και ερευνητής Δημήτριος Περσέας Λουκίσσας μού έκανε την τιμή να μου στείλει τα δύο βιβλία που έχει εκδώσει μέχρι στιγμής με τις περιηγήσεις και τις έρευνές του σε μνημεία της Βοιωτίας και της Αργολίδας & Κορινθίας. 

Ο Δημήτρης Περσέας ερευνά, φωτογραφίζει και αφηγείται την ιστορία αρχαίων και μεσαιωνικών μνημείων σε αυτές τις περιοχές. 

Οι τίτλοι των βιβλίων: 

► ΒΟΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ, Οδοιπορικό στη γη του Κάδμου (εκδόσεις ΙΔΕΩΝ ΑΝΤΡΟΝ)

► ΑΡΓΟΛΙΔΑΣ, ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ ΠΕΡΙΗΓΗΣΙΣ, Ένα σύγχρονο οδοιπορικό στη γη των Μύθων και της Ιστορίας, Τόμος Α’ (εκδόσεις ΑΝΟΙΧΤΗ ΠΟΛΗ)

Εξαιρετική δουλειά, φτιαγμένη με μεράκι και πολύ κόπο. Και πολύ χρήσιμο για όλους εμάς που έχουμε παρόμοια ενδιαφέροντα. 

Να ευχηθούμε κάθε επιτυχία στην εκδοτική προσπάθεια του Δημητρη-Περσέα. Η πιο μεγάλη ανταμοιβή είναι αυτό το αξεπέραστο ταξίδι στον χώρο και στον χρόνο, στον κόσμο της γνώσης και της ιστορίας. 

Το ταξίδι συνεχίζεται και περιμένουμε σύντομα και νέα βιβλία από τις αναζητήσεις του συγγραφέα. 

Μερικές εικόνες από το περιχόμενο των βιβλίων: 

Κρητικοί Κουλέδες

 Μια νέα σελίδα υπάρχει στον καστρολόγο αποκλειστικά με τους Κουλέδες της Κρήτης:

https://www.kastra.eu/kouledes.php

Η σελίδα έχει τον χάρτη με την ακριβή θέση των 68 σωζόμενων κουλέδων της Κρήτης. (Υπάρχει η δυνατότητα ζουμ και δορυφορικής εικόνας κάθε κουλέ.)

Κλικάροντας στα pins αναδύεται παράθυρο με φωτογραφία (για όσους είχαμε) και βασικές πληροφορίες.

Είναι η πιο πλήρης και ακριβής χαρτογράφηση των κουλεδων που κυκλοφορεί. Ωστόσο σίγουρα υπάρχουν κι άλλοι. Υπολογίζω ότι υπάρχουν τουλάχιστον καμμιά 10ριά ακόμα κουλέδες που δεν έχει ο χάρτης. Όποιος γνωρίζει κάποιον άγνωστο σε εμάς, να μας το πεί. 😊

Οι Κουλέδες ήταν μικρά Οθωμανικα οχυρά . Το δίκτυο από 150+ κουλέδες  κατασκευάστηκε για να βοηθήσει στην καταστολή της Κρητικής Επανάστασης του 1866-1869. (Αποδείχθηκαν πολύ αποτελεσματικοί). Οι περισσότεροι καταστράφηκαν από τους Κρητικούς μετά τη αποχώρηση του Τουρκικού στρατού το 1898.

Κάποιοι από τους Κουλέδες ήταν κεντρικοί κουλέδες («κισλά»), σαν μικρά φρούρια, που φιλοξενούσαν μεγάλες μονάδες, ενώ η πλειοψηφία ήταν μικρότερα οχυρά, ακόμα και μικρά φυλάκια. Στον χάρτη οι κεντρικοί σημειώνονται με κόκκινο pin, οι απλοί κουλέδες με κίτρινο και οι εντελώς ερειπωμένοι σημειώνονται με μπλε.

Στο δίκτυο εντάχθηκαν και κάποια παλιότερα ενετικά κάστρα που επισκευάστηκαν γι'αυτόν τον σκοπό, όπως το Φραγκοκάστελλο, ο Καλές Ιεράπετρας κ.ά.

 Στον Καστρολόγο υπάρχει σελίδα για τους πιο σημαντικούς και καλύτερα διατηρημένους κουλέδες, αλλά όχι για όλους, δεδομένου ότι ξεφεύγουν λίγο από το κυρίως αντικείμενο του site. Οπότε δημιουργήθηκε αυτή η σελίδα που τους περιέχει όλους μαζί. 

Τα δώδεκα κάστρα της Κογκέστας

 Σύμφωνα με το Χρονικόν του Μορέως, όταν οι Φράγκοι εισέβαλαν το 1205 στον Μοριά, είχαν στόχο να καταλάβουν 12 βυζαντινά κάστρα.

Το Χρονικόν δεν ξεκαθαρίζει ποια ήταν αυτά τα κάστρα. Η ολοκλήρωση της κατάκτησης πήρε πολλά χρόνια και η εξιστόρηση του Χρονικού απλώνεται σε πολλά γεγονότα, οπότε χάνουμε τον λογαριασμό με τα κάστρα.  Η σύγχρονη ιστορική έρευνα δέχεται την ταύτιση που πρότεινε πρώτος ο  Στέφανος Ν. Δραγούμης (1842-1923,  διετέλεσε και πρωθυπουργός), σύμφωνα με την οποία, τα δώδεκα κάστρα της Κονγκέστας  είναι τα εξής

1. Πάτρα
2. Ποντικόκαστρο
3. Ακροκόρινθος
4. Αράκλοβο
5. Κυπαρισσία
6. Κορώνη
7. Καλαμάτα
8. Μονεμβασιά
9. Ανάπλι
10. Άργος
11. Νίκλι
12. Βελιγοστή

(το μόνο που δεν σώζεται είναι της Βελιγοστής. Από το Νίκλι και το Αράκλοβο σώζονται ελάχιστα)

Το Χρονικόν του Μορέως το αφηγείται ως εξής:

Ετότε γαρ όπου λαλώ κ᾿ εις τον καιρόν εκείνον

ο τόπος όλος του Μορέως, όσος και περιέχει

το λέγουν Πελοπόννεσον, ούτως τον ονομάζουν,

ουδέν είχεν καταπαντού, μόνον δώδεκα κάστρη.

Κάποιοι ιστορικοί, όπως ο Antoine Bon, θεωρούν ότι ο αριθμός αυτός δεν είναι πραγματικός, κυρίως επειδή φαίνεται να λείπουν κάποια κάστρα που υπήρχαν πριν τη Φραγκοκρατία, παράδειγμα η Μεθώνη. Είναι αλήθεια ότι το Χρονικόν δεν είναι επιστημονική μελέτη και δεν μπορούμε να παίρνουμε κατά γράμμα όλα όσα λέει. Επίσης ο ανώνυμος συγγραφέας το χρονικού φαίνεται να έχει μια αδυναμία στον αριθμό δώδεκα που τον χρησιμοποιεί 22 φορές στο κείμενο («δώδεκα καβαλλαρέοι» κλπ.). Και είναι σίγουρο ότι πέρα από τα μεγάλα Βυζαντινά κάστρα υπήρχαν και πολλά μικρότερα φρούρια που αξιοποιήθηκαν από τους Φράγκους.

Προσωπικά πιστεύω ότι το Αράκλοβο δεν ήταν στον αρχικό στόχο των δώδεκα, απλά ήταν ένα από τα πολλά δευτερεύοντα κάστρα που έπρεπε να καταλάβουν, αλλά έγινε θρυλικό λόγω της ηρωικής αντίστασης του Δοξαπατρή Βουτσαρά. Άρα η παραπάνω λίστα ίσως θα ήταν πιο σωστή με το Αράκλοβο εκτός και τη Μεθώνη μέσα. 

Χάρτης Πελοποννήσου του Battista Agnese – 1554

Χρονικόν του Μορέως

Μια καινούργια σελίδα στον Καστρολόγο, αλλιώτικη από τις άλλες:

Το Χρονικόν του Μορέως.

Σε μονοτονικό σύστημα και με λίγες επεξηγήσεις, σε επιμέλεια του Καστρολόγου

εδώ: https://www.kastra.eu/infxrngr.php

Το Χρονικόν είναι ένα σπουδαίο ελληνικό μεσαιωνικό κείμενο, με γλαφυρές περιγραφές ιστορικών γεγονότων του 13ου αιώνα, σε μια γλώσσα που προσωπικά με συναρπάζει.

Είναι έργο ανώνυμου, γραμμένο κάποια στιγμή στα μέσα του 14ου αιώνα.

Το έργο σώζεται σε τέσσερις παραλλαγές, στα ελληνικά, τα ιταλικά, τα γαλλικά και τα αραγωνικά.  Το ελληνικό κείμενο (που εξιστορεί γεγονότα μέχρι το 1292) είναι το μόνο έμμετρο. Δεν είναι σαφές σε ποια γλώσσα ήταν το πρωτότυπο.

Το Χρονικό που παρουσιάζεται στον Καστρολόγο βασίζεται στην έκδοση του 1940 σε επιμέλεια Πέτρου Κολονάρου, που όπως είναι φυσικό περιέχει την ελληνική παραλλαγή, αλλά με κάποιες συμπληρώσεις σε ορισμένα σημεία από το Γαλλικό Χρονικό.

Το Χρονικό είναι πολύτιμο. όχι τόσο λόγω λογοτεχνικής αξίας αλλά λόγω μεγάλης γλωσσικής και ιστορικής αξίας. Μάλιστα η γλωσσική του σημασία είναι μεγάλη όχι μόνο για την εξέλιξη της Ελληνικής γλώσσας αλλά και της Γαλλικής, καθώς αποτελεί μοναδικό ντοκουμέντο για την προφορά των Γαλλικών του Μεσαίωνα.

Επιπλέον είναι απαραίτητο σημείο αναφοράς για όσους ασχολούνται με τα μεσαιωνικά κάστρα στην Ελλάδα (καλή ώρα...)

Παρά την αξία του, το Χρονικόν παραμένει ένα μάλλον παραγνωρισμένο και υποτιμημένο κείμενο για το ευρύ κοινό. Ο βασικός λόγος που δεν έχει αναδειχθεί όσο θα του άξιζε είναι ότι πρόκειται για εντελώς ανθελληνικό κείμενο!

Θεώρησα χρήσιμο να το συμπεριλάβω στις σελίδες του Καστρολόγου γιατί οι σχετικοί εξωτερικοί σύνδεσμοι (όπου πολύ συχνά χρειάζεται να παραπέμψω) ήταν λίγο προβληματικοί: σε πολυτονικό, με εσφαλμένη απόδοση χαρακτήρων (λόγω pdf), με κείμενο δυσανάγνωστο και μη εύκολα αντιγράψιμο.

Πρόσθεσα αρκετές επεξηγήσεις. Κάποιες από αυτές παρουσιάζονται για πρώτη φορά σωστά, όπως η «κούμου» (τριμελές Ανώτατο Συμβούλιο των Ιταλικών Δημοκρατιών). Επίσης πρόσθεσα πολλά links για τα κάστρα που αναφέρονται στο κείμενο (το χούι μας!)

Έχοντας τώρα τη σελίδα στον Καστρολόγο,  το πολύτιμο Χρονικόν είναι πλέον διαθέσιμο σε μια μορφή εύχρηστη και ευανάγνωστη, και επίσης πιο copypastable, googlable και searchable. (συγγνώμη για τις αγγλικούρες).